• O Salón de Sesións do Palacio Municipal de María Pita acolleu a conferencia Ramón Pérez Costais: un humanista da saúde, a cargo do doutor en Historia Carlos González Guitián
• A xornada forma parte do ciclo de eventos conmemorativos do 130 aniversario dos dous colexios profesionais
A Coruña, 26 de xuño de 2025 – Os Colexios Oficiais de Médicos e Farmacéuticos da Provincia da Coruña organizaron esta mañá unha xornada que resaltou a figura do médico, político e filántropo que impulsou a fundación de ambas as institucións en 1894: Ramón Pérez Costais. O acto celebrouse no Salón de Sesións do Palacio Municipal da Coruña e consistiu nunha conferencia impartida por Carlos González Guitián, doutor en Historia e investigador centrado no ámbito da medicina galega. A xornada forma parte das actividades realizadas para conmemorar o 130 aniversario dos dous Colexios, que se iniciou durante o pasado mes de decembro.
Entre as autoridades que presidiron o acto atopáronse a alcaldesa da Coruña, Inés Rey; o presidente do Colexio Oficial de Médicos da Provincia da Coruña, Luciano Vidán; o vicepresidente do Colexio Oficial de Farmacéuticos da Provincia da Coruña, Ramón Sáez, e os presidentes das Reais Academias de Medicina e Farmacia de Galicia, Francisco Martelo e Ángel Concheiro, e da Real Academia Galega, Henrique Monteagudo.
A alcaldesa remarcou que “este aniversario é a ocasión perfecta para poñer en valor ou traballo constante dous dous Colexios, que amosa ou seu compromiso, coidado e rigor na súa actividade”. E destacou o seu papel como “espazo de divulgación científica nun momento moi necesario”.
Inés Rey tamén destacou que “nestes 130 anos de historia houbo figuras destacadas que transcenden a profesión, como Ramón Pérez Costais, un médico comprometido, defensor dá educación e dá cultura. Facerlle esta homenaxe é homenaxear un home que sementou unha maneira de entender a sanidade con amor profundo pola xente do común”.
Pola súa banda, Luciano Vidán declarou que “ou doutor Pérez Costais foi un médico implicado coa saúde dous seus pacientes —especialmente cos máis necesitados— pero ou seu legado transcende vos límites dá medicina para converterse en exemplo de compromiso social. A súa conciencia humanitaria levou a crear e desenvolver a Cociña Económica, que hoxe é a máis antiga de España, unha Escola de Párvulos para paliar a situación de nenos sen recursos dá cidade e un Instituto de Vacinación”. Tamén “foi ou primeiro en apadriñar, cando era só un neno, a quen acabaría por converterse non artista máis relevante do século XX: Pablo Ruiz Picasso. E, ademais, promoveu a creación dá Real Academia Galega, dá que sería nomeado académico honorario”.
Máis aló desta figura histórica, o doutor Vidán subliñou que os seus valores son máis necesarios que nunca na actualidade e destacou o papel dos dous Colexios para continuar co seu legado “loitando por profesións que, ademais de curar, acompañan e escoitan a quen ou necesita. Seguiremos sendo vos garantes dá excelencia profesional e defensores dá ética médica e farmacéutica”.
A vinculación entre ambas as institucións tamén foi unha cuestión na que incidiu Ramón Sáez. “Farmacéuticos e médicos somos dúas caras da mesma moeda, implicados desde as nosas orixes asociativas, non só coa atención sanitaria, senón cun forte compromiso de asistencia social”.
Francisco Martelo centrouse no labor solidario do doutor Pérez Costais e na súa figura, que inspirou ao doutor Moragas da novela A pedra angular de Emilia Pardo Bazán. Por último, Henrique Monteagudo abordou a súa preocupación humanista, “con dimensión de compromiso social e político”. E cualificou a homenaxe como un acto “oportuno nun momento non que se está a cuestionar a ciencia como vía para mellorar a vida dás persoas e a sociedade.
Tras a introdución da xornada, Carlos González tomou a palabra para iniciar a súa conferencia, titulada Ramón Pérez Costais: un humanista da saúde. Entre os aspectos que mencionou deste médico resaltou o seu carácter como “unha personalidade polidimensional” polas múltiples actividades que desenvolveu. Ademais de ser un facultativo prestixioso e coñecedor das últimas novidades sobre a medicina, “foi tradutor de obras francesas moi importantes do momento. Tamén fundou na Coruña un centro dedicado á vacina das vexigas a partir da linfa das vacas en 1882, o primeiro en Galicia”.
Ao falar do Colexio Médico-Farmacéutico, evidenciou que impulsou a súa creación en 1894 e que se converteu no seu primeiro presidente. “Apróbase por Real Decreto en xuño do ano 1900. Como director do Colexio, edita un boletín oficial en 1901 con contido científico, similar a unha revista de medicina. Recollía temas sobre a tuberculose, estatísticas de mortalidade e enfermidades. Era un gran lector das publicacións médicas internacionais”.
Ademais, abarcou a faceta de Pérez Costais como político. “Foi deputado en dúas ocasións polo Partido Republicano Federal. Durante a Primeira República, o propio Francisco Pi e Margall nomeouno ministro, cargo que ocupou durante unhas tres semanas”. Tamén mencionou o seu papel como filántropo, no cal se centrou tras a Restauración borbónica. “En 1876 funda unha casa-escola de párvulos na rúa Teresa Herrera. É importante destacar que a mantén coa cesantía que lle correspondía por ser ministro. Estaba dirixida a nenos de clases sociais sen recursos e permaneceu aberta durante 17 anos”. Así mesmo, “contribuíu á creación da Cociña Económica, que chegou a presidir”.
“A pesar da nosa tendencia para esquecer a historia, na Coruña seguimos pensando en Ramón Pérez Costais. Realizouse un gran labor para recuperar a súa figura. Na cidade lémbraselle cunha rúa, un selo conmemorativo e mesmo como unha das figuras do belén do Concello, onde se lle representa contemplando a Picasso mentres lle pinta o seu retrato”, afirmou o conferenciante.